bezoek

Kijk daar is-ie weer. Meneer de pad kwam een badje nemen. Vroeger op het jaar was mevrouw al eitjes komen leggen in lange slierten. Nu zit de vijver vol dikkoppen. Padden voelen zich hier thuis.
En we vinden dat prima zo.

L.P. Boons Feminateek

Ik had beloofd nog iets te schrijven over de feminateek van Boon. Ik heb die lang geleden nog met eigen ogen mogen aanschouwen bij Boon thuis.

Dat zat zo. Ik studeerde Germaanse, volgde Nederlandse literatuur bij wijlen professor Antonin van Elslander. In de licenties werd er een uitstapje georganiseerd voor geïnteresseerde studenten. Zo kwam het dat we in de namiddag met een kleine buslading studenten bij Boon thuis op bezoek kwamen.

Ik moet toegeven dat ik me niet heel veel meer herinner van dit eerste contact met Louis. Een beetje plaatsvervangende schaamte dat we daar met een kleine bende in zijn mooie huisje stonden. Er werden wat ernstige vragen gesteld waarop Louis meestal een laconiek antwoord gaf. De serieuze vragen raakten op, en één van ons (ik herinner me niet wie) had de euvele moed om naar zijn Fenomenale Feminateek te vragen. Dat was een deurtje links in de ruime woonkamer. Daar stonden we dan met zijn allen te kijken naar de grote kartonnen archiefdozen die netjes op een rij waren gezet. Met bijpassende labels. Een paar brave knipsels waren opgehangen. Ze gaven ons een vaag vermoeden van wat er zoal in de dozen moet hebben gezeten. Helaas was de moed uitgeput en niemand waagde het te vragen of we ook in de dozen mochten kijken. Boon stond er besmuikt bij te lachen. Hij had die studentjes toch maar weer leuk bij de neus genomen.

Veel heb ik dus niet gezien, geef ik toe, maar toch voldoende om te weten dat wat we te zien kregen op Zogezegd onmogelijk de originele knipsels konden zijn, wat de organisatoren ook in hun reacties op mijn verslag beweren. Het woord knipsel zegt genoeg: dat zijn per definitie afbeeldingen van diverse kwaliteit en afmeting. De plaatjes op Zogezegd waren allemaal van exact hetzelfde formaat en kwamen uit veel kleinere doosjes dan wat ik ooit in Boons werkkamer heb gezien. Daar stonden de klassieke kartonnen archiefdozen. Ik geloof best dat er geen foto's zijn genomen naar aanleiding van deze Zogezegd in Gent. De verklaring lijkt me veel eenvoudiger. Boons zoon Jo was fotograaf. Hij heeft allicht gaandeweg de oorspronkelijke knipsels fotografisch vastgelegd en heeft daarbij de ordening van Louis gevolgd en gebruik gemaakt van de door Boon zelf verzamelde doosjes. Een groot aantal knipsels zou ook zijn vernield. Een deel van het officiële verhaal kun je hier lezen. Voor het overige is er heel weinig zinnigs verschenen over Boons beruchte Feminateek. De spelling van 'feminatheek' zonder de archaïsche 'h' alleen al roept herinneringen op. Ook ik gebruikte in 1970 één of andere progressieve spelling, waarvan helaas (?) niets het officiële circuit heeft bereikt.
Het is allemaal ijdelheid.

van trillende snaren en tien dimensies (of zo)

Leg het maar eens uit, dat we niet leven in een universum met drie dimensies, maar een pak meer. Dat de ruimte beschreven moet worden in tien dimensies. Het lijkt alsof ons verstand (het mijne, enfin) dat nauwelijks kan bevatten. Brian Greene slaagt erin om het allemaal behoorlijk bevattelijk voor te stellen in nog geen 20 minuten. In het Engels, dat wel:


Mocht de video niet starten, klik dan hier.

Zogezegd, zo gedaan

Al vroeg veel volk, bekende koppen en sfeer op het openingsfeest van de literaire lente Zogezegd in de Vooruit. Curator van het openingsfeest Anne Provoost maakt de staat van het boek op. Ze vraagt zich in het voetspoor van Gormac McCarthy’s boek The road af hoe het eraan toe zal gaan na een wereldramp. Ze knoopt zo aan bij de vraag wat er van mei 68 veertig jaar later overblijft.
Wat betekent engagement voor de schrijver? Provoost vindt expliciete stellingnames in de literatuur niet meteen zinvol. Boodschappen zijn voor de supermarkt, zegt ze. Voor de literatuur is het vooral belangrijk dat we de stilte laten bloeien. Literatuur moet helemaal niets en is in die zin dan ook volstrekt amoreel. Ze voelt dat er verandering in de lucht hangt in de vorm van een opkomend moralisme. Er heerst opnieuw een gevoel van urgentie waardoor er druk ontstaat op de schrijver om stelling te nemen. Ze pleit voor een duidelijke opsplitsing tussen literatuur en pamflet, voor gescheiden stemmen: ik celebreer die dubbele tong, stelt ze met nadruk. In dit klimaat worden visionaire verhalen vanzelf dystopisch en snijdt daarmee een thema aan dat onlangs nog expliciet werd behandeld in het tijdschrift Deus ex Machina. Wat is dan de band tussen mei 68 & engagement en de literatuur. Simpel: literatuur prikkelt de verbeeldingskracht, in die zin geeft Provoost graag weer alle macht aan de verbeelding. Er zijn parallelle sessies, dus gingen Dee en ik ons eigen wegje. Dee trok naar de propvolle theaterzaal die als thema Het geheugen had. Margot Vanderstraeten heeft een interviewboek gemaakt met een reeks oude auteurs. Vier van die oude schrijvers zaten jong te wezen onder hun portret gemaakt door fotograaf Stefan Vanfleteren. Margot werd geïnterviewd door Abdelkader Benali over geheugen, liefde, oorlog en dood, de grote thema’s uit haar boek. De oude schrijvers toonden mooi hoe relatief fysieke leeftijd wel is. Jos Vandeloo, Simon Vinkenoog, Willy Spillebeen en Jef Geeraerts deden hun sprankelend verhaal, afgewisseld met archieffilmpjes. Meer dan over het geheugen spraken ze over de vreugde van de liefde: liefde is het meest wezenlijke (Vandeloo), liefde is het enige (Spillebeen), het enige wat we kunnen doen is lachen, lachen, lachen, want de leugen regeert en domheid is aan de macht (Vinkenoog). Erwin Mortier bracht uitgebreid hulde aan Jef Geeraerts, hij loofde zijn katachtig overlevingsinstinct en zijn stijl: zijn zinnen zijn als roofdieren. Ivo Michiels sprak live uit zijn Zuid-Franse woonplaats. Hij legde uit waarom schrijven voor hem iets is als constant in brand staan.

Ik moet dringend eens contact opnemen met Ivo over wie ik ooit nog veel heb geschreven. Intussen zat ik aan een tafeltje op de eerste rij bij het grote Estafettedebat over literatuur en engagement, fictie en utopie, verbeelding en toekomst. Piet Piryns leidde de dans, daarbij geassisteerd door Bart Brinkman. Eerste deelnemers aan het debat waren Bea Cantillon, Carl Devos en Walter van den Broeck. Gespreksthema aan het begin van de avond: mei 68 en wat ervan overblijft met als rode draad stukjes uit Leonard Nolens bundel Bres. Mei 68 in Vlaanderen dat zijn veeleer de jaren 70, want in 68 viel hier niet veel te beleven, betoogt Devos. De jaren 70 was de tijd van de volledige werkgelegenheid (van mannen!), van de groeiende vrije tijd, de migratie en, iets later, het feminisme. Voor Cantillon was het feit dat vrouwen stilaan gingen uit werken veel ingrijpender dan alle betogingen samen. Van den Broeck toonde zich bij elke tussenkomst de onstopbare rasverteller, die al snel de draad van zijn verhaal kwijtraakt en zich dan luidop afvraagt of hij op een vraag aan het antwoorden was. Het Estafettedebat gaat door met een wisselende interviewer en gasten. Brinkman blijft het ijkpunt die alles in goede banen moet houden. Toen Dee en Jm later nog even langskwamen, had Jos Geysels het overgenomen van Piryns en waren Marc Reugebrink, Tom Naegels en Abdelkader Benali de auteurs van dienst. Benali kletste iedereen onder de tafel en Geysels liet begaan. Op de intieme zolder van de Vooruit liep het Unplugged Voorlezen. De auteur zit op een simpele stoel vlak voor zijn publiek, hooguit twintig personen knus op kussens. Daar hoorde Jm Philippe Claudel voorlezen uit zijn nieuwe boek Het verslag van Brodeck. Het ingetogen publiek luisterde ademloos en kreeg een tweede passage als beloning voor de aandacht. Sober en krachtig. Dit is de toekomst: In de Domzaal krijgen we jonge schrijvers te horen. Wij luisterden er naar een vinnige Tom Naegels en een ingetogen David Nolens.
Later op de avond interviewt Stanny Crets Jef Geeraerts in Erotica. Jef leest de lange eerste zin uit Gangreen voor, 1230 ononderbroken woorden, al moet de auteur toch af en toe naar adem snakken. Tussendoor zingen de meisjes van Scala ondeugende liedjes voor de meer dan afgeladen theaterzaal. Frank Adam brengt samen met muzikant Johan De Smet een gesmaakte performance waarin de homofiele medemens bij de bijna legendarische ezel te biecht komt.
Tussen de bedrijven door pikken we meer dan één brokje heerlijke chocolade mee. De boeken van de literaire lente hebben immers hun evenbeeld in chocolade gekregen. Gelukkig wordt er af en toe zo'n chocoboek met de hamer stuk geklopt. Snoepen dus. En dan was het al laat geworden, tijd voor de laatste loodjes, de slaapzolder en de onvermijdelijke want fenomenale feminateek. Samen trokken we nog naar de stemmige slaapzolder. In tegenstelling tot vorig jaar was de verlichting behoorlijk gedempt. Dat droeg bij tot de sfeer. Het was er behoorlijk vol en de bedden zagen er allemaal goed beslapen uit. Auteurs en bekende Vlamingen lazen voor uit de boeken van de literaire lente die op de nachtkastjes lagen. Boons feminateek werd op een originele manier getoond. In een glazen kubus draaiden handen eenvormige prentjes om, terwijl midden in de kubus iemand commentaar gaf. Niet de oorspronkelijke knipsels dus, maar foto's ervan die uit gelijke doosjes komen. Brave blootfoto's wisselen af met pornografische beelden die niets aan de verbeelding over laten. Een beeld zegt meer dan vele woorden, maar dat moet je even tegoed houden. Een volgende keer meer op Boons feminateek.

wit op wit

Een slaapkamer aan het opfrissen, raam wit geschilderd en de muren een nieuw laagje aan het geven.
Dat laatste valt niet echt mee: wit op wit levert niet veel contrast op.
Nochtans was het nodig, de muur oogde niet fris meer en was her & der geschonden.

Met mijn neus op de muur is het niet altijd makkelijk om het onderscheid te zien tussen wat al een laagje heeft gekregen en wat niet. Op de foto valt het ook nauwelijks op.
Wie goed kijkt merkt wellicht op dat de linkerkant wat minder fris oogt. Zo is het ook.

witte Pasen

Er zijn geen seizoenen meer. Er zijn in elk geval nauwelijks nog winters. De herfst duurt tot de lente en het restje winter valt meer en meer in maart. Zoals nu. En dat geeft dan een beetje een witte Pasen.

in zwijm voor een zwijntje

Nooit geweten dat zwijntjes schattig konden zijn? Dat verandert meteen als je de foto's ziet van deze miniatuurzwijntjes. Ze zijn niet het werk van genetische manipulatie, maar het resultaat van ouderwets selectiewerk.

Het is eens wat anders dan steenratjes of muisjes. Zwijntjes zijn intelligente dieren die zich makkelijk tot huisdier laten omtoveren. In dit pocketformaat worden ze helemaal onweerstaanbaar.
Wedden dat ze straks in alle kranten en magazines staan?

Meer foto's hier.